Ideał kobiecej urody w poszczególnych epokach - DWUDZIESTOLECIE MIĘDZYWOJENNE: Socrealizm od 1934r.

Realizm  socjalistyczny, czyli  Socrealizm – określany jako kierunek w sztuce, lub metoda twórcza, istniejąca od 1934 roku w sztuce radzieckiej, a później w innych krajach socjalistycznych. Socrealizm miał tam oficjalny status podstawowej i jedynej metody twórczości artystycznej i był ideowym oraz propagandowym narzędziem partii komunistycznych.^[1] Socrealizm został zatwierdzony jako kierunek w sztuce w 1934 przez Maksima Gorkiego na Zjeździe Pisarzy Radzieckich w Moskwie. Wytyczną  twórczości socrealistów  była praca Stalina O polityce partii w dziedzinie literatury pięknej. Socrealizm zakładał, że dzieło sztuki winno posiadać realistyczną formę i socjalistyczną treść, zgodną z ideami Marksa i Lenina. Anatolij Łunaczarski i Aleksander Woronski jako pierwsi tworzyli w tej tematyce. Następnie na wniosek Andrieja Żdanowa zwiększono zakres działań twórczych na inne  dziedziny sztuki w tym i na malarstwo.[2]

Ideał kobiecej urody na podstawie twórczości wybranych malarzy Socrealizmu

Postaci 1950r. [3] [4] Wojciech Fangor

W. Fangor. Postaci. Olej  na płótnie, (1950), 100x125cm,  Muzeum Sztuki, Łódź

Ideałem kobiety socrealizmu była kobieta pracująca, a nie jak wcześniej wypielęgnowana modnisia. Na obrazie Wojciecha Fangora mamy do czynienia z dwoma typami kobiet. Po prawej stronie obrazu, stoi negatywnie przedstawiona piękna kobieta: szczupła, w dopasowanej, modnie skrojonej jasnej i zwiewnej sukience, ozdobionej napisami w języku angielskim ("Wall Street", "Miami", "New York", "Coca-cola", "London"). W zadbanych, delikatnych dłoniach, które z pewnością nie zetknęły się z fizyczną pracą, trzyma, elegancką torebkę w kolorze zielonym. Oczy ukrywa przed słońcem, dużymi okularami w żółtych oprawkach. Ma elegancką fryzurę, mocny makijaż, paznokcie i usta ma pomalowane szkarłatnym kolorem. Jej ubiór dopełniają korale w kolorze oliwkowym. Jest symetrycznie zbudowana, o kibici szczupłej i delikatnych ramionach. Sprawia wrażenie wyniosłej, ale mimo tej okazywanej wyniosłości, stojący obok mężczyzna tęsknie zerka na nią, choć lewym ramieniem obejmuje partnerkę od roboty – długowłosą, dobrze zbudowaną blondynkę. Ta blondwłosa kobieta jest przedstawiona jako pozytywna bohaterka. Stoi dumna, w swobodnej pozie, chociaż niezauważalnie, z lekką zazdrością zerka na modnie ubraną w sukienkę kobietę. Lewą dłoń ostentacyjnie oparła na biodrze, prawą zaś wsparła na trzonku łopaty. Jest silna, pewna siebie, naturalna. Podwinięte rękawy jej roboczego stroju ukazują muskularne przedramiona, wyrobione podczas ciężkiej pracy. Stojący obok niej mężczyzna, podobnie jak i ona, też jest ubrany w roboczy kombinezon, stoi trzymając trzonek łopaty. Oboje są silni, zdrowi, opaleni, gotowi do pracy. Ich wizytówką nie są zachodnie ubrania czy modne dodatki, lecz narzędzia pracy. W tle widoczne są symboliczne efekty postaw tych osób. Za kobietą po prawej straszą gruzy i zniszczenia, za parą robotników wznosi się świeżo wybudowany, kilkupiętrowy gmach z rzędami okien oddzielonych prostymi podziałami konstrukcyjnymi (typowy przykład budynku realizmu socjalistycznego). Co  gorsza, nawet pogoda na obrazie jest nieobojętna. Błękitnemu niebu po lewej stronie dzieła zdają się zagrażać ciemne chmury nadciągające znad ruin po jego prawej stronie. W Polsce realistyczną formę kojarzono często z kapizmem, polską odmianą koloryzmu. Według Ewy Franus, płótno przedstawia "dwa wcielenia kobiecości przechodzące kolejne etapy cielesnego i duchowego przeobrażenia". Przewodnikiem w tym przeobrażeniu jest mężczyzna. Jak podkreśla Ewa Toniak, "ideologicznie słusznym i pożądanym wizerunkiem kobiety uczyniono androgyniczną, o muskularnym, oderotyzowanym ciele robotnicę". "Obiekt pożądania zostaje ostatecznie przerobiony w figurę retoryczną nowego ideologicznego ładu”, dokańcza wypowiedź poprzedniczki, Ewa Franus. [5] 

Dwie Mężatki[6] [7]1949r. Andrzej Wróblewski

A. Wróblewski, Dwie mężatki. Olej  na płótnie, (1949), 113x90cm, Muzeum Sztuki , Łódź

Na obrazie Andrzeja Wróblewskiego z roku 1949, zatytułowanym Dwie mężatki, widzimy znowu dwa typy kobiet. Jedna dobra, czyli zdrowa w sensie moralnym, druga zła i zdegenerowana. Ta pierwsza to dobra przykładna matka – na dowód dobrego charakteru na rękach trzyma dziecko, druga tzn. ta zła, na rękach trzyma kanapowego pieska. Matka Polka skromnie ubrana, z lekką nadwagą, włosami ułożonymi z przedziałkiem i zaczesanymi do tyłu w kok, o opalonej śniadej twarzy, w zielonej prostej sukience z białym kołnierzem i brakiem nawet śladu makijażu na twarzy. Druga  szczupła, elegancko ubrana w modną, żółtą bluzeczkę i szarą spódniczkę, włosy ma krótkie, modnie uczesane. Ma bardzo jasną karnację skóry, co wg ówczesnej ideologii świadczy raczej o trwającej chorobie, a nie o dobrym zdrowiu. Niebieski kołnierz jej stroju jest tego samego koloru co kokarda zawieszona na szyi pieska. Malarz wierzył w misję sztuki w wydaniu ideowym i propagandowym . Oto zestawienie dwóch pań: dobra i zła, pożyteczna i pasożyt, krzepka i słaba. Przeciwstawienie ciała szczupłego, ciału rozwiniętemu, jest tak samo dosadnie zaakcentowane na obrazach Wróblewskiego jak i u Fangora.

---

[1] K. Śliwińska, Socrealizm w PRL i NRD, Wydaw. Poznańskie 2006.

[2] Socrealizm. [online]. [Dostęp: 27 lutego 2013]. Dostępny w Internecie :   <http://pl.wikipedia. org/wiki/ Socrealizm>

[3] W. Fangor. Postaci. Olej  na płótnie, (1950), 100x125cm,  Muzeum Sztuki, Łódź

[4] W. Fangor, Postaci.[il] [online]. [Dostęp: 27 lutego 2013]. Dostępny w Internecie :   http:<//www.culture.pl/baza-sztuki-pelna-tresc/-/eo_event_asset_publisher/eAN5/content/wojciech-fangor-postaci>

[5]  K. Sienkiewicz. Wojciech Fangor- Postaci. [online]. [Dostęp: 27 lutego 2013]. Dostępny w Internecie :   http:<//www.culture.pl/baza-sztuki-pelna-tresc/-/eo_event_asset_publisher/eAN5/content/wojciech-fangor-postaci>

[6] A. Wróblewski, Dwie mężatki. Olej  na płótnie, (1949), 113x90cm, Muzeum Sztuki , Łódź

[7] A. Wróblewski, Dwie mężatki. [il] [online]. [Dostęp: 27 lutego 2013]. Dostępny w Internecie :   <http:// independent. pl/wroblewski_andrzej>

Ideał kobiecej urody w poszczególnych epokach - DWUDZIESTOLECIE MIĘDZYWOJENNE: Surrealizm 1924 r. (1917)

Surrealizm (zwany także nadrealizmem) – to kierunek w sztuce powstały we Francji w 1924 roku, którego ojcem był Guillaume Apollinaire. Założeniem tego kierunku artystycznego było zbuntowanie się przeciw kilku prądom artystycznym m.in. Klasycyzmowi, Realizmowi. Teoretykiem tego nurtu był poeta, filozof  André Breton. W malarstwie surrealistów było "wyrażanie wizualne percepcji wewnętrznej". Artyści starali się wykreować obrazy burzące logiczny porządek rzeczywistości. Często były to ekstazy karykaturalne, z pogranicza snu, halucynacji, a odsunięte od realizmu. Dążeniem ich było zbadanie sfery nieświadomości, twierdzili bowiem, że człowiekiem rządzą moce niezależne od świadomego "ja" – surrealiści zafascynowani byli zjawiskami, których badaniem zajmowała się psychoanaliza. Przypisywali ogromną rolę niepohamowanej wyobraźni, zaskoczeniu, absurdu, a nieraz nonsensu, czerpali również z niektórych założeń Romantyzmu. Pragnęli odnajdywać i kultywować cudowność, a także dramatyzować z pozoru zwyczajne wydarzenia. Przedstawicielami tego nurtu w malarstwie byli: Salvador Dalí, Marcel Duchamp, Francis Picabia, Giorgio de Chirico, Max Ernst, Hans Arp (również w poezji), Osvaldo Licini, René Magritte. [1] [2]

Ideał kobiecej urody na podstawie twórczości wybranych malarzy Surrealizmu

Na przykładzie kilku dzieł surrealistów, chciałabym przedstawić kanon piękna kobiecego w tym stylu malarskim. Pierwsze płótno ukazuje mitologiczną królową Sparty, Ledę. Była ona żoną Tyndareosa i nałożnicą Zeusa, który przybył do niej w tajemnicy, pod postacią łabędzia. W osobę królowej wcieliła się żona Salvadora Dali – Gala, jego umiłowana towarzyszka życia, natchnienie i modelka. [3] 

Leda Atomica [4] [5] 1949r. Salvador  Dali

S. Dali, Leda Tomica. Olej  na płótnie, (1949), 61,1cm x45,3cm, Dalí Theatre and Museum , Figueres

Henryk Kozakiewicz w swym surrealistycznym obrazie kobiety pokazał jej piękno duchowe, natomiast Tomasz Sętowski – wspaniałe nadejście nocy pod postacią cudownej kobiety z nadzieją na wielkie spełnienie. Kazimierz Mikulski przedstawił śliczną, rudowłosą kobietę, a Rafał Olbiński ukazał piękną blondynkę, nieco przypominającą urodą Damę z jednorożcem Rafaela. Olbiński w innym dziele ukazał, jak można łatwo ulec pozorom, jeśli tylko weźmiemy pod uwagę wygląd, a nie zajrzymy do wnętrza kobiety.

   

                                            Przypadkowa pokusa [6] [7] Rafał Olbiński

R. Olbiński, Przypadkowa pokusa. Akryl/ olej na płotnie. 78x60cm, Desa, 

Wystawione na sprzedaż (stan na 2013 rok)

 Ta piękna kobieta z obrazu Rafała Olbińskiego jest bardzo podobna do renesansowej piękności Rafaela Santi, z obrazu zatytułowanego Dama z jednorożcem. Szczupła talia, długie i kręcone blondwłosy, niebieskie oczy, kształtny prosty nosek, delikatne czerwone usta, jasny koloryt skóry pomimo, że kobieta znajduje się na plaży, symetryczne pełne piersi, wydatne uda. Perłowe i długie korale prawdopodobnie zdejmuje z szyi. Akt tej pięknej kobiety nie jest wyzywający, a tytuł obrazu jest znakomicie dobrany do pomysłu zakrycia wzgórka Wenery. Kolejny obraz Rafała Olbińskiego traktuje o tym jak w dzisiejszych czasach trudno jest rozpoznać czy  piękno zewnętrzne nie kryje przypadkiem kogoś innego.                             

Powierzchowne rozumienie wyglądu [8] [9] Rafał Olbiński
R. Olbiński, Powierzchowne rozumienie wyglądu. Akryl /olej na płótnie. 60x56cm, Desa, 
do sprzedania (stan na 2013 rok)

---

[1] Surrealizm. [online]. [Dostęp: 01 marca 2013]. Dostępny w Internecie :   http://dwudziestolecie-miedzywojenne. klp.pl/a-8708.html

[2] Surrealizm. [online]. [Dostęp: 06 marca 2013]. Dostępny w Internecie :   http:<//www.magazynsztuki.pl/ surrealizm/>

[3] Leda Atomica. [online]. [Dostęp: 01 marca 2013]. Dostępny w Internecie :  <http://salvador-dali.platine.pl/dzielo,leda-atomica,96.html>

[4]  S. Dali, Leda Tomica. Olej  na płótnie, (1949), 61,1cm x45,3cm, Dalí Theatre and Museum , Figueres

[5] S. Dali, Leda Tomica. [il.] [online]. [Dostęp: 01 marca 2013]. Dostępny w Internecie :  <http://translate. google.pl/translatehl=pl&sl=en&u=http://en.wikipedia.org/wiki/Leda_Atomica&prev=/search%3Fq%3DSalvador%2BDal%25C3%25AD%2Bleda%26hl%3Dpl%26sa%3DN%26biw%3D1280%26bih%3D852&sa=X&ei=SCoxUen7Ccv34QTb_YFo&ved=0CDMQ7gEwAA>

[6] R. Olbiński, Przypadkowa pokusa. Akryl/ olej na płotnie. 78x60cm, Desa, Wystawione na sprzedaż

[7] R. Olbiński, Przypadkowa pokusa. [il] [online]. [Dostęp: 27 luty 2013]. Dostępny w Internecie :   http:<//www. desa.pl/pl/wystawy/20431_rafal_olbinski/20441_010.html>

[8] R. Olbiński, Powierzchowne rozumienie wyglądu. Akryl /olej na płótnie. 60x56cm, Desa, do sprzedania

[9] R. Olbiński. Powierzchowne rozumienie wyglądu.  [il] [online]. [Dostęp: 27 luty 2013]. Dostępny w Internecie :   http://www.desa.pl/pl/wystawy/20431_rafal_olbinski/20438_007.html

Ideał kobiecej urody w poszczególnych epokach - DWUDZIESTOLECIE MIĘDZYWOJENNE: Kapizm, od 1924 r.

Kapiści, grupa polskich malarzy, którzy w 1924 roku zawiązali Komitet Paryski. W jego skład wchodzili m.in.: J. Cybis, J. Jarema, A. Nacht-Samborski, T.P. Potworowski, H. Rudzka-Cybisowa, Z. Waliszewski, S. Szczepański. Głównym celem K.P. było zorganizowanie wyjazdu na studia do Paryża, (odbyło się to w  1924 r. ), a w rok później doszło do utworzenia w Paryżu filii krakowskiej ASP pod kierunkiem J. Pankiewicza. Kapiści tworzyli zwarte ugrupowanie artystyczne, uwzględniające problematykę koloru, zwłaszcza w oparciu o francuskie tradycje impresjonizmu. W 1931 powrócili do Krakowa, gdzie ich organem prasowym był Głos Plastyków. W trzy lata po powrocie zorganizowali w Warszawie ostatnią wystawę swoich prac. Dzięki sporej aktywności kapistów dużą rolę w malarstwie polskim zdobył postimpresjonizm.[1]

Ideał kobiecej urody na podstawie twórczości wybranych malarzy Kapizmu

Portret Heleny Blum [2] [3] 1960 r. Hanna Rudzka-Cybisowa

H. Rudzka-Cybisowa, Portret Heleny Blum. Olej, płótno, (1960) 100x81cm, 

Galeria Sztuki Polskiej XX wieku, Kraków

Akt kobiecy stojący [4] [5] przed 1950 r. Jan Cybis

J. Cybis, Akt stojący. Olej, płótno, (przed 1950) 100x70cm, Muzeum Śląska Opolskiego

---

[1]  Kapizm. [online]. [Dostęp: 05 marca 2013]. Dostępny w Internecie :http:<//www.magazynsztuki.pl/kapizm/>

[2]  H. Rudzka-Cybisowa, Portret Heleny Blum. Olej, płótno, (1960) 100x81cm, Galeria Sztuki Polskiej XX wieku, Kraków

[3]  H. Rudzka-Cybisowa, Portret Heleny Blum. [il.] [online]. [Dostęp: 18 sierpnia 2015]. Dostępny w Internecie :  http:<//http://www.imnk.pl/gallerybox.php?dir=XX314>

[4]  J. Cybis, Akt kobiecy stojący. Olej, płótno, (przed 1950) 100x70cm, Muzeum Śląska Opolskiego

[5]  J. Cybis, Akt stojący. [il.] [online]. [Dostęp: 18 sierpnia 2015]. Dostępny w Internecie :  http:<//http://muzeum.opole.pl/uncategorized/akt-stojacy-jana-cybisa-nowy-nabytek-muzeum-slaska-opolskiego/>

Ideał kobiecej urody w poszczególnych epokach - DWUDZIESTOLECIE MIĘDZYWOJENNE: Art déco 1919-1939 r.

Art déco – styl w malarstwie, rozpowszechniony w latach 1919-1939. Nazwa wywodzi się od francuskiego art – sztuka i décoratif – dekoracyjny. Art déco czerpał wzory z Secesji, ale także się jej przeciwstawiał, był reakcją na Secesję (Art nouveau). Było to działanie świadome, próba stworzenia stylu w sztuce na wzór dawnych stylów, ale wybiegającego w przyszłość i z nadzieją szukającego wyrazu dla nowoczesności świata produkcji taśmowej i rodzących się mass mediów. Art déco – popularna, radykalna awangarda nurtu XX wieku – znamionowała się klasycyzującym zgeometryzowaniem i dążeniem do naukowego ujmowania form, poszukiwaniem piękna.[1]

Ideał kobiecej urody na podstawie twórczości wybranych malarzy Art Déco

Portret kobiety nieco przypomina Manieryzm połączony z Art Déco. Wydłużona szyja, długie zgrabne palce, jasna karnacja skóry kobiety, króciutkie czarne włosy – ukazują obowiązujący styl urody kobiecej lat dwudziestych.

Portret żony z obrączką [2] [3] 1925 r. Ludomir Sleńdziński
L. Sleńdziński, Portret żony z obrączką. Olej  na desce, (1925), 46,4x37,8, 
Galeria im. Sleńdzińskich w Białymstoku

L'ECHARPE BLEUE [4] [5] 1930 r. Tamara Łempicka
T. Łempicka, L’echarpe bleue. Oil  on wood panel, (1930), 35x27cm, Private Collection

---

[1] Camilla de la Bedoyere. ART DECO STYLE W SZTUCE ŚWIATA. Tłum. Bożena Mierzejewska. Wydaw. Arkady. Warszawa, 2006

[2] L. Sleńdziński, Portret żony z obrączką. Olej  na desce, (1925),46,4x37,8, Galeria im. Sleńdzińskich w Białymstoku

[3] L. Sleńdziński, Portret żony z obrączką. [il.] [online]. [Dostęp: 07 marca 2013]. Dostępny w Internecie :  http:<//www.artinfo.pl/?pid=magazines&id=5&id2=78&lng=1>

[4] T. Łempicka, L’echarpe bleue. Oil  on wood panel, (1930), 35x27cm, Private Collection

[5] T. Łempicka, L’echarpe bleue. [il.] [online]. [Dostęp: 06 marca 2013]. Dostępny w Internecie : http:<//www.non-solo-arte.com/tamara-de-lempicka-paintings.html>

Ideał kobiecej urody w poszczególnych epokach - DWUDZIESTOLECIE MIĘDZYWOJENNE 1918-1939 r.

Dwudziestolecie Międzywojenne – w ten sposób określa się epokę, która przypadła na okres pomiędzy dwiema wojnami światowymi. Wśród ideologii, dużą rolę odegrał pragmatyzm – czyli przeświadczenie o praktycznym sensie sztuki i nauki, ale także egzystencjalizm – czyli trwoga istnienia człowieka samotnego we wszechświecie oraz katastrofizm – czyli przekonanie o nadchodzącym końcu świata. W początkach niepodległości Polski, nastąpił odwrót od sentymentów i ideałów romantycznych – "zrzucenie poezji z piedestału". Twórcom Międzywojnia przyświecała idea "ultimus inter pares" – ostatniego wśród równych.[1]

Ideał kobiecej urody na podstawie twórczości wybranych artystów Międzywojnia

Emancypacja, odkrycia, wynalazki i postęp, miały spory wpływ na gruntowne i nowoczesne zmiany w modzie „szalonych lat 20-tych i 30-tych”. Kobieta stylu retro jest wyemancypowana, demonstrująca niezależność i swobodę. Julian Tuwim w wierszu z 1934 roku zatytułowanym Ewa [2] wyraźnie mówi, że mimo iż kobietę stworzył Bóg, jest ona człowiekiem, w którym drzemie i dobro i zło. Kobieta Międzywojnia miała przypominać aparycją młodego chłopaka – stąd nazwa „kobiety chłopczycy”, mieszanki dobroci i zła w jednym. Wysmukła sylwetka, kruczoczarne włosy (kojarzą się z pięknem i egzotycznością [3]), biust spłaszczony stosownym modelem gorsetu, suknia o dość rewolucyjnej jak na owe czasy długości zakrywającej kolana, odcięcie sukni przeniesione zostało poniżej talii, czyli na biodra – to stereotyp trendów kobiecej elegancji lat 20-tych. Modne uczesanie tego okresu to króciutko przycięte włosy „na pazia”, gładko ułożone, ze specyficzną grzywką nad czołem i pejsikami przy uszach. Kobiety zaczęły wyskubywać brwi w bardzo wąski łuk, plus mocny makijaż, co w konsekwencji dodawało postaci charakteru i wyrazistości. Kobiety po raz pierwszy założyły spodnie. W  latach trzydziestych nastąpił zwrot ku kobiecości. Włosy znowu zaczęto układać w loczki i drobne fale, które utrzymywały się dzięki trwałej ondulacji. Miejsce ognistych brunetek z czasów chłopczycy, zajęły delikatne blondynki. [4] Lata 30-te jak już wspomniałam to powrót do kobiecości. Panie postanowiły zademonstrować walory swoich kształtów – odsłoniły ramiona, by zaraz okryć je kołnierzem z lisa, zaakcentowały talię, wyeksponowały biodra. Nadal jednakowoż trend inspirowany męską garderobą był niezwykle powszechny. Wszak piękna kobieta jest w stanie uwodzić nawet w garniturze czy skromnie uszytym kostiumie. Urozmaiceniem tego typu surowego ubioru były jasne bluzki, kamizelki i wpinane do klap sztuczne kwiaty lub strojne brosze. Na kobiecej głowie pojawiły się też wyraźne przedziałki i małe fantazyjne kapelusiki. Dopełnieniem fryzur były także wpinane sztuczne kwiaty i pióra. Na uszy modne panie lat trzydziestych zakładały klipsy a na dłonie rękawiczki. Najpiękniejsze włosy, to włosy w kolorze blond, coraz dłuższe, falowane lub mocno kręcone. [5] Suknie pięknych pań, szczególnie te na wieczorne wyjścia, były zwykle długie, zaznaczające szczupłą talię paskiem z kontrastową klamrą lub kokardką. Eugeniusz Bodo w piosence z 1934 roku pod tytułem Ok, chciałby znaleźć żonę dobrą i piękną.