Ideał kobiecej urody w poszczególnych epokach - MŁODA POLSKA: Prymitywizm koniec XIX wieku

Malarstwo prymitywne, sztuka naiwna – prąd w malarstwie mający swój początek we Francji, który czerpał wzorce z kultury ludowej, z twórczości osób chorych umysłowo, malunków dziecięcych. Jego przedstawiciele to przede wszystkim niewykształceni artyści, którzy malowali z potrzeby serca. To, co jest cechą charakterystyczną Prymitywizmu, to upraszczanie form i skłanianie się ku ekstremalnemu realizmowi. W Paryżu został utworzony w 1884 roku Salon Artystów Niezależnych. Dwie pierwsze dekady XX wieku to prawdziwy rozkwit sztuki w tym stylu. Najbardziej znani i cenieni na świecie prymitywiści to Henri Rousseau, Louis Vivin, Nikifor Krynicki (Epifaniusz Drowniak)[1]

Ideał kobiecej urody na podstawie twórczości wybranych malarzy  Prymitywizmu

Nikifor malując obraz zatytułowany Portret damy, pokazał moc swego talentu. Kobieta ma podkreślone oczy i brwi, usta duże i czerwone, modną fryzurę i suknię spadającą z jej białych  ramion. Jej dłonie są delikatne i skromnie ułożone, kibić ma wąską i szerokie biodra.

Portret damy [2] [3] ok. 1920 r. Nikifor

N. Krynicki, Portret damy. Ołówek kopiowy, akwarele, papier, klej, sznurówka. (1920), 25,5x16,3cm Muzeum Etnograficzne , Kraków

---

[1] Prymitywizm. [online]. [Dostęp: 08 marca 2013]. Dostępny w Internecie :    http:<//www.magazynsztuki. pl/ prymitywizm/>

[2] N. Krynicki, Portret damy. Ołówek kopiowy, akwarele, papier, klej, sznurówka. (1920), 25,5x16,3cm Muzeum Etnograficzne , Kraków

[3] N. Krynicki, Portret damy. [il] [online]. [Dostęp: 08 marca 2013]. Dostępny w Internecie :    <http:// etnomuzeum. eu/Obiekty,33_obraz_nikifora_portret_damy_obiekt_tygodnia_pazdziernik3.html>

Ideał kobiecej urody w poszczególnych epokach - MŁODA POLSKA: Dadaizm 1915-1923 r.

Dadaizm to połączenie Futuryzmu, Kubizmu i Surrealizmu. W Dadaizmie chodziło przede wszystkim o zaszokowanie publiczności swoimi dziełami i często niedorzecznymi pomysłami artystycznymi. Najwybitniejszymi przedstawicielami tego nurtu w malarstwie byli: Max Ernst, Francis Picabia i Marcel Duchami ( jego słynna Mona Lisa z wąsami).

Ideał kobiecej urody na podstawie twórczości wybranych malarzy Dadaizmu

Match Woman [1] [2] 1924-25 r.  Francis Picabia 

E. Picabia. Match Woman. Collage-oil na płótnie (1924-25), 90x70cm, Private Collection 

---

[1] E. Picabia. Match Woman. Collage-oil na płótnie (1924-25), 90x70cm, Private Collection

[2] E. Picabia. Match Woman. [il] [online]. [Dostęp: 04 marca 2013]. Dostępny w Internecie :    http:<//www. wikipaintings. org/en/francis-picabia#supersized-featured-236797>

Ideał kobiecej urody w poszczególnych epokach - MŁODA POLSKA: Suprematyzm 1915 r.

Styl w sztuce abstrakcyjnej, „nieco” oderwanej od rzeczywistości, stworzony przez Kazimierza Malewicza – to nic innego, jak malowanie dzieł malarskich ograniczających się do stosowania jedynie formy kwadratu, prostokąta, koła, prostej linii i krzyża oraz podstawowych kolorów. W 1913 stworzył swój słynny Czarny kwadrat na białym tle, jako niedościgniony wyraz marzeń do "doznania czystej nieobecności przedmiotu". Manifest ruchu ogłoszono w roku 1915. Spisany i zredagowany został przez Malewicza z pomocą awangardowych artystów rosyjskich. [1]

Ideał kobiecej urody na podstawie twórczości wybranych malarzy Suprematyzmu

W obrazach namalowanych w stylu suprematycznym, raczej nie dostrzeżemy fantastycznej urody kobiecej, lecz możemy się jej tylko domyślać. Bardziej pewnie możemy wypowiedzieć się na temat m.in. kwestii dotyczących wieku portretowanych kobiet, ich figury.

Trzy kobiece sylwetki [2] [3] Kazimierz Malewicz
K. Malewicz ,Trzy kobiece sylwetki. Olej na płótnie, 46x63cm, Rosyjskie Muzeum, St. Petersburg, Roja

---

[1] Historia sztuki, style, kierunki, terminy. SUPREMATYZM. [online]. [Dostęp: 04 marca 2013]. Dostępny w Internecie :    <http://strony.aster.pl/historiasztuki/stylekierunkiterminy/suprematyzm.html>

[2] K. Malewicz ,Trzy kobiece sylwetki. Olej na płótnie, 46x63cm, Rosyjskie Muzeum, St. Petersburg, Roja

[3] K. Malewicz, Trzy kobiece sylwetki. [il] [online]. [Dostęp: 04 marca 2013]. Dostępny w Internecie :    Trzy kobiece sylwetki.  <http://glowart. blox.pl/tagi_b/420223/suprematyzm.html>

Ideał kobiecej urody w poszczególnych epokach - MŁODA POLSKA: Futuryzm 1909 r.

Filippo Tommaso Marinetti [1] w 1909 roku ogłosił manifest poezji futurystycznej, w którym stwierdził, że „ryczący samochód, który zdaje się pędzić po taśmie karabinu maszynowego, jest piękniejszy od Nike z Samotraki”. Stało się to podłożem także dla nowej sztuki malarskiej, bowiem w 1910 roku grupa włoskich malarzy – Boccioni, Carrà, Russolo, Balla i Severini – opublikowała swój własny Manifest Malarzy Futurystów oraz Manifest Techniczny Malarstwa Futurystycznego. W Polsce okres rozkwitu kierunku przypada na lata 1918-23.[2]

Ideał kobiecej urody na podstawie twórczości wybranych malarzy Futuryzmu

Fascynacja ruchem, nowoczesnością, dynamiką, militaryzmem – spowodowała, że  kobiety pojawiające się na futurystycznych obrazach są w ciągłym ruchu. Futuryści  stosowali bardzo wąską gamę kolorów, od brązów, po ugry i odcienie zieleni, ale z czasem pojawiły się czyste nasycone barwy. I oto skutek tych działań, a mianowicie – jeden z ładniejszych portretów kobiety w tańcu.

Danseuse 1915r. [3] [4] Gino Severini

G. Severini, Danseuse. Óleo sobre lienzo.(1915). 100x81cm.Marc Rich Collection

---

[1] Futuryzm. [online]. [Dostęp: 28 luty 2013]. Dostępny w Internecie :  http:<//www.magazynsztuki.pl/futuryzm/>

[2] Futuryzm. [online]. [Dostęp: 03 marca 2013]. Dostępny w Internecie : <http://dwudziestolecie-miedzywojenne.klp.pl/a-8705.html>

[3] G. Severini, Danseuse. Óleo sobre lienzo.(1915). 100x81cm.Marc Rich Collection

[4] G. Severini, Danseuse. [il] [online]. [Dostęp: 03 marca 2013]. Dostępny w Internecie :    http:<//www.epdlp. com /cuadro. php?id=970>

Ideał kobiecej urody w poszczególnych epokach - MŁODA POLSKA: Kubizm 1909 r.

Kubizm to jeden z kierunków w sztuce, powstały około 1909 roku we Francji. Za jego twórców uważa się Pablo Picasso i Georges Braque. Do przedstawicieli tego nurtu zalicza się także: Juana Grosa, Fernanda Légera, Francisa Picabia i Jeana Metzingera. Nazwa pochodzi od słowa „cubisme”, czyli kostka lub sześcian, użytego przez Louisa Vauxcelles’a. W początkowej fazie rozwoju kierunku, Picasso i Braque pracowali osobno, to tzw. faza prekubistyczna, albo cezannowska. Artyści inspirację czerpali ze sztuki staro iberyjskiej, z niektórych dzieł Cezanne’a oraz masek afrykańskich. Następnie Pablo Picasso i Georges Braque zaczęli działać razem, tworząc podstawy kubizmu analitycznego i później syntetycznego. Kubizm syntetyczny w obrazach  –to pojawienie się różnych obiektów, wklejanie płócien pomiędzy kawałki gazet, tapet, tworząc trójwymiarowe formy. Mimo, że niektóre obrazy przedstawiały ludzi, to i tak koronnym tematem dzieł kubistów była martwa natura.[1]

Ideał kobiecej urody na podstawie twórczości wybranych malarzy Kubizmu

Malarstwa kubistycznego nie darzę szczególnym uczuciem. Jest to sztuka trudna w odbiorze i wg mnie mało estetyczna. Te dziwne niejednokrotnie kształty, wysublimowane pozy modelek – nie przemawiają do mojej wyobraźni. Kubizm wg mnie nie ukazuje prawdziwych emocji, ani uczuć portretowanych osób, co w przypadku przedstawienia kobiety w tym stylu malarskim jest niesamowicie utrudnione i nie daje możliwości ukazania prawdziwego piękna drzemiącego w kobiecie. Geometryczne kształty każą się domyślać szczegółów, wymagają głębszego zastanowienia co malarz chciał przekazać poprzez swoje dzieło.

                    

            

Koncert 1924r. [2] [3] Felix Randel

F. Randel, Koncert. Olej na płótnie, (1924), 118x105cm, Estońskie Muzeum Sztuki KUMU, Tallin

Jacqueline with Flowers [4] [5] 1954r. Pablo Picasso

 P. Picasso. Jacqueline with Flowers. Olej na płotnie, (1954), 116x88.5cm, Musée Picasso, Paris, France

---

[1] Kubizm. [online]. [Dostęp: 03 marca 2013]. Dostępny w Internecie : http://www.womkat.edu.pl /files/ standaryzacja/grupa68/sztuka-przlomu-wiekow/kubizm.html

[2] F. Randel, Koncert. Olej na płótnie, (1924), 118x105cm, Estońskie Muzeum Sztuki KUMU, Tallin

[3] F. Randel, Koncert. [il] [online]. [Dostęp: 01 marca 2013]. Dostępny w Internecie :  http:<//www. bridgemanart.com/asset/188522/Johannsen-Randel-Felix-1901-77/Concert-1924-oil-on-canvas >

[4] P. Picasso. Jacqueline with Flowers. Olej na płotnie, (1954), 116x88.5cm, Musée Picasso, Paris, France

[5] P. Picasso. Jacqueline with Flowers. [il] [online]. [Dostęp: 03 marca 2013]. Dostępny w Internecie :   http:<//www.wikipaintings.org/en/pablo-picasso/jacqueline-with-flowers-1954>

Ideał kobiecej urody w poszczególnych epokach - MŁODA POLSKA: Ekspresjonizm 1901 r.

Definicji Ekspresjonizmu pierwszy raz użył malarz J. A. Hervè w 1901 roku dla oznaczenia swojej twórczości malarskiej w trakcie wystawiania swych obrazów w Salonie Niezależnych. Kierunek ten na dobre rozwinął się na początku XX w. w Niemczech, ale korzeniami sięga do prac Vincenta van Gogha, Edwarda Muncha, Jamesa Ensora i Paula Gauguina. Ekspresja – to wyrazistość, siła oddziaływania na emocjonalną sferę psychiki odbiorcy. W roku 1912 nazwą tą określano wystawiającą w galerii Der Sturm grupę "Der Blaue Reiter". W Polsce Ekspresjonizm reprezentowany był przez formistów m.in. St. I. Witkiewicza [1]

Ideał kobiecej urody na podstawie twórczości wybranych malarzy Ekspresjonizmu

Madonna 1894r. [2] [3] Edward Munch

E. Munch Madonna. Olej na płótnie, (1894) 90x68cm, Muzeum Muncha, Oslo

Ideał kobiecej urody w poszczególnych epokach - MŁODA POLSKA: Fowizm 1905-1908 r.

Fowizm jest kierunkiem w malarstwie, który rozwinął się we Francji na początku XX wieku. Jego  głównymi atrybutami była bardzo żywa i oderwana od realizmu kolorystyka wszystkich dzieł. Les Fauves, oznacza dzikie zwierzęta i drapieżniki - tak właśnie zostali określeni artyści fowistyczni przez Louisa Vauxcelles’a, po obejrzeniu wystawy w Salonie Jesiennym w 1905 roku. Moda na malarstwo fowistyczne trwała zaledwie kilka lat. Rozwój  plasuje się na lata 1905-1908. Jest to kierunek, który był początkiem rewolucji sztuki, jaka rozpoczęła się w XX wieku. Fowizm posiada burze kolorów i zwariowanych połączeń kolorystycznych, ale nie ma płaszczyzny dramaturgicznej i intelektualnej. Za „przywódcę fowistów” często określano Henri Matisse’a, w tym nurcie malowali także Maurice de Vlaminck, Róbert Berény .[1]

Ideał kobiecej urody na podstawie twórczości wybranych malarzy Fowizmu

Fowiści dość często stosowali karykaturalność, podkreślając i potęgując cechy charakterystyczne rzeczy. Kompletnie ich nie obchodziło prawo perspektywy. Tak więc nawet piękna kobieta wyglądała mało atrakcyjnie. Na obrazie zatytułowanym Młoda naga Włoszka, możemy się jedynie domyślać, że portretowana kobieta jest piękną, ale tej pewności nigdy nie będziemy mieli. Sposób fowistyczny przedstawienia czegokolwiek jest jak dla mnie zbyt wyszukany, choć bardzo interesujący i mający wiele do zaoferowania widzowi, bowiem widz musi wyostrzyć swoje oko, by dostrzec to, co chciał artysta przekazać w swym dziele. 

Młoda naga Włoszka [2] [3] 1907 r. Róbert Berény
R. Bereny,  Młoda naga Włoszka. Olej na płótnie, (1907), 81x44cm, Kolekcja Tamás Elek © ADAGP, Paryż 2008

---

[1] Fowizm [online]. [Dostęp: 03 marca 2013]. Dostępny w Internecie :   http:<//www.magazynsztuki. pl/ fowizm/>

[2] R. Bereny,  Młoda naga Włoszka. Olej na płótnie, (1907), 81x44cm, Kolekcja Tamás Elek © ADAGP, Paryż 2008

[3] R. Bereny, Młoda naga Włoszka. [il.] [online]. [Dostęp: 03 marca 2013]. Dostępny w Internecie :   <http:// media. wp. pl/kat,1022939,wid,10384356,wiadomosc.html>

Ideał kobiecej urody w poszczególnych epokach - MŁODA POLSKA: Secesja 1890-1910 r.

Secesja – styl w sztuce europejskiej, zaliczany w ramy Modernizmu. Istotą Secesji było dążenie do stylowej jedności sztuki, dzięki łączeniu działań w różnych jej dziedzinach. Charakterystycznymi cechami Secesji są: płynne linie, często abstrakcyjna ornamentacja o wzorach roślinnych, inspirowana sztuką japońską, nieskrępowane zasadami układy kompozycyjne, brak symetrii, płaszczyznowość, linearyzm, a także pastelowa kolorystyka. Kształtowanie się secesji to lata 80-te XX wieku do apogeum popularności, czyli do roku 1900 – do Wystawy światowej w Paryżu.[1]

Ideał kobiecej urody na podstawie twórczości wybranych malarzy Secesji

Mistrzem  malarskim francuskiej Secesji był Henri Toulouse-Lautrec. W stylu Art Nouvea w Czechach tworzył swe dzieła słynny Alfons Mucha,  w Austrii Gustaw Klimt, w Polsce zaś malował Józef Mehoffer, Stanisław Wyspiański, Wilhelm Kotarbiński. Właśnie na kilku pracach  z w/w artystów chciałabym ukazać secesyjny ideał urody kobiecej. Przełom wieków XIX i XX to czas prawdziwej nowoczesnej stylizacji. Modna kobieca fryzura to przede wszystkim długie, rozwiane włosy, najlepiej w kolorze rudym i lekko falowane. Kobieta jest wiotka, gibka, delikatna i zamyślona. W dziełach malarzy secesyjnych spotyka się właśnie takie znamienne postacie kobiet. Najczęściej przedstawiana jest w momencie zadumy, a wręcz nostalgii, czym nieco przypomina kobietę z obrazów Prerafaelitów. Kobiety z obrazów malarzy secesyjnych były  porównywalne do wijących się pędów roślinnych, przez co dawały sprzyjającą okoliczność do tworzenia krzywolinijnych, abstrakcyjnych układów artystycznych. Pozując do obrazów przybierały często pozy omdlewające, jakby pełne miłosnej nostalgii, przywodziły erotyczno-uczuciowe skojarzenia.[2] W klimacie delikatnej Secesji tworzył Klimt. Jedno z jego dzieł o mitologicznej tematyce przedstawia rudowłosą i nagą Danae, zwiniętą w kłębek i przeżywającą rozkosz w momencie, gdy spada na nią zapładniający złoty deszcz. Piękna twarz kobiety, rude (jakże modny wówczas kolor), kręcone i długie włosy, biała skóra z lekkim rumieńcem na twarzy, mocno zarysowane czarne brwi, czerwone pełne usta, delikatne dłonie – to cechy charakterystyczne pięknej kobiety Secesji.

 Danae [3][4] 1907-1908 r. Gustaw Klimt

G. Klimt, Danae. Olej  na płótnie, (1907-1908), 77x83cm, Galeria Wurthle, Vienna, Austria

Portret Ireny Solskiej [5][6] ok. 1901 r. Józef Mehoffer

J. Mehoffer Portret Ireny Solskiej. Pastel  na tekturze, (ok. 1901), 56x43cm, Własność prywatna

Aktorka Irena Solska była urodziwą kobietą, więc malarz nie musiał się natrudzić, by wydobyć jej urok i wdzięk. Melancholia, zamyślenie tej jakże zmysłowej chwili uchwyconej przez artystę, ukazuje prawdziwe piękno kobiecej natury, a jej rude, długie i falowane włosy – dopełniają całości. Widzowi każą jedynie domyśleć się, iż kobieta była jedną z piękności secesyjnej Młodej Polski.

Portrait of Young Woman [7][8] Wilhelm Kotarbiński, styl Art Nouvea

W. Kotarbiński . Portrait  of Young Womanan. Olej na płótnie, 66x50cm, Zbiory nieznane

---

[1] Secesja. [online]. [Dostęp: 03 marca 2013]. Dostępny w Internecie :   http://mnp-kreatywni.blogspot.com/ 2012/11/grafika-warsztatowa.html

[2]K. Szymaszek. Wiedza i edukacja. Encyklopedia Epistema. Secesja.[online]. [Dostęp: 02 marca 2013]. Dostępny w Internecie :   <http://wiedzaiedukacja.eu/archives/1807>

[3] G. Klimt, Danae. Olej  na płótnie, (1907-1908), 77x83cm, Galeria Wurthle, Vienna, Austria

[4] G. Klimt, Danae. [il.] [online]. [Dostęp: 03 marca 2013]. Dostępny w Internecie :   http:<//www.wikipaintings. org/en/ gustav-klimt#supersized-featured-191470>

[5] J. Mehoffer Portret Ireny Solskiej. Pastel  na tekturze, (ok. 1901), 56x43cm, Własność prywatna

[6] J. Mehoffer Portret Ireny Solskiej. [il.] [online]. [Dostęp: 25 luty 2013]. Dostępny w Internecie :   <http:// artyzm. com/ obraz.php?id=7809>

[7] W. Kotarbiński . Portrait  of Young Womanan. Olej na płótnie, 66x50cm, Zbiory nieznane

[8] W. Kotarbiński . Portrait  of Young Womanan. [il.] [online]. [Dostęp: 22 luty 2013]. Dostępny w Internecie :  http:<//www.wikipaintings.org/en/search/E.%20de%20Blass.%20Portrait%20of%20a%20Young%20Woman/1#supersized-search-281746>

Ideał kobiecej urody w poszczególnych epokach - MŁODA POLSKA 1891-1918 r.

Modernizm (ang. modern art.) – określa się jako ogół tendencji nowatorskich w literaturze i sztuce końca XIX wieku.  Nowoczesna sztuka, związana z Impresjonizmem, Konceptualizmem i przede wszystkim negacją pozytywistycznych założeń filozofii i estetyki. Termin modern art. w miarę ugruntowanej formie, użył jako pierwszy Joris-Karl Huysman w 1883 roku. Na gruncie polskim wiąże się z wydaniem w 1891 roku “Poezji” Kazimierza Przerwy-Tetmajera - datę tę uznaje się za początek epoki, która trwa do 1918 roku, czyli do odzyskania przez Polskę niepodległości. Początkowa faza cechowała się indywidualistycznym buntem, dążeniem do oryginalności i krytycznym nastawieniem do poprzednich epok, a więc sprzeciwem wobec tradycji. W tym kryzysie antypozytywistycznym nauka straciła swoją wysoką pozycję, bowiem zaczęto wątpić w możliwość znalezienia obiektywnych naukowych odpowiedzi na wiele pytań o charakterze egzystencjalnym. [1] [2]

W Polsce nazwę epoki Młoda Polska, zaczerpnięto z ukazującego się w 1898 r. w krakowskim "Życiu" cyklu artykułów Artura Górskiego, zatytułowanych "Młoda Polska". Inne nazwy określające charakter tej epoki to: Neoromantyzm, Modernizm, Dekadentyzm, Symbolizm. Metodą badania świata była intuicja, natomiast sposobem wyrażania treści - symbol. Królowała schyłkowość, poczucie końca wieku i kruchości ludzkiego życia, a ponadto panowała wszechpotęga prawa przemijania. Wśród tematów literatury i sztuki tego okresu znalazły się: śmierć, szatan, koniec wieku, oraz wyobcowany poeta-artysta. W Polsce obecny był także mit powstań i wznowienie romantycznego dziedzictwa oraz pogarda dla mieszczańskiego stylu życia. Swoje korzenie ideowe Młoda Polska czerpała z dorobku twórczego Artura Schopenhauera i Fryderyka Nietsche. Ten pierwszy twierdził, iż motorem działań ludzkich są nierozgarnięte zmysły ludzkie, bowiem zbyt wysokie cele i zadania sobie stawiają, których nie da się osiągnąć, toteż należy się wyzbyć pożądań i wszelkich potrzeb, bo one są przyczyną tych niepotrzebnych poczynań ludzkich. Natomiast Fryderyk Nietsche twierdził wręcz odwrotnie co Artur Schopenhauer. Uznał, że z życia należy maksymalnie korzystać. Chociaż bardziej wsławił się teorią rasy panów i podludzi.[3]

Ideał kobiecej urody na podstawie twórczości wybranych malarzy Młodej Polski

Młoda Polska to epoka poezji i dramatu. Kobieta piękna tego okresu to kobieta zwykle ubrana w czerń, bladolica, rudowłosa i oczytana. Taką jest doskonale wyedukowana Rachela z Wesela Stanisława Wyspiańskiego.[4] Potrafi prowadzić inteligentne rozmowy, flirtować. Rozmiłowana jest  w poezji, sztuce i przepychu, świadoma tego co się dzieje wokół niej.

Kazimierz Przerwa-Tetmajer w 1894 roku w serii drugiej Poezji, w wierszu  zatytułowanym Virgini Intactae[5] - delikatnie  ukazał czytelnikowi jak wyglądała idealna kobieta Młodej Polski. Miała białą miękką skórę, ciało królewskie, była smukła, zgrabna, o długich włosach, pięknie się wysławiała.

Malarstwo Młodej Polski doskonale przedstawia panujący ideał urody kobiecej tej epoki. Na przykładzie kilku wybranych przeze mnie obrazów ukażę, co powodowało, że kobieta stawała się ideałem, wzorem do naśladowania. Piękne kobiety malowała Anna Bilińska-Bohdanowicz, Teodor Axentowicz, Edward Minch, John Singer Sargenta.

Kobieta ze słowikiem [6] [7]  1892 r. Anna Bilińska-Bohdanowicz

A. Bilińska-Bohdanowicz, Kobieta ze słowikiem, pastel na kartonie, (1892), 45,5x36,8cm. Zbiory nieznane